Programy współpracy. Obowiązek z ustawy o pożytku
autor(ka): Rafał Kowalski, ngo.pl
Współpraca organizacji pozarządowych z administracją publiczną to nie tylko finanse – nie tylko zlecanie zadań. To również wypracowywanie planów i zasad. Służą temu m.in. programy współpracy. Czy dialog między administracją i NGO-sami toczyłby się samoistnie, gdyby nie ustawa?

Z okazji 15-lecia ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie opisujemy, co zawdzięczamy uchwalonemu w 2003 r. prawu. W pierwszym odcinku cyklu badaliśmy znaczenie, jakie ustawa miała dla wykreowania i upowszechnienia współpracy organizacji pozarządowych z administracją. Dalej przyglądaliśmy się bardziej szczegółowo, jak wygląda jeden z podstawowych elementów tej współpracy – zlecanie zadań. Przyszedł czas, żeby refleksją o programach domknąć temat współpracy w ustawie o pożytku.

Programy – obowiązek lokalny i centralny

Pierwotnie obowiązek uchwalania programów współpracy, adresowany tylko do administracji samorządowej, opisany był w ustawie bardzo zdawkowo. Skutkowało to małą skutecznością przepisu.

Rozbudowanie regulacji dotyczącej programów nastąpiło w 2010 r., kiedy do ustawy dodano nowy artykuł 5a - m.in. pojawiła się wtedy data, do kiedy trzeba uchwalać programy (30 listopada roku poprzedzającego).

art. 5a ust. 1 ustawy o działalności pożytku
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala, po konsultacjach z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3, przeprowadzonych w sposób określony w art. 5 ust. 5, roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3. Roczny program współpracy jest uchwalany do dnia 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu.

W 2015 r. do zobowiązanych dołączyła administracja centralna. Wszystko to jednak z oporami. Jednym z podstawowych grzechów było uchwalanie programów bez realnych konsultacji z przedstawicielami organizacji – zdarza się też ich nieuchwalanie mimo ustawowego obowiązku

Programy współpracy:


Co ma być w programie współpracy

Program to dokumenty, określający zasady polityki realizowanej przez organ administracji publicznej wobec sektora pozarządowego. Jego oczekiwaną zawartość opisuje ustęp 4. artykułu 5a. W programie znajdą się na pewno „priorytetowe zadania publiczne”. NGO-sy powinny mieć realny wpływ na to, czym w danym miejscu chcą się (za środki publiczne) zajmować, bo jest to w ich ocenie ważne. 

Program ma też zawierać „informację o sposobie tworzenia programu oraz o przebiegu konsultacji” – to sprawdzian, czy przy jego uchwaleniu spełniono podstawowy warunek, jakim jest partycypacyjny charakter prac nad dokumentem. 

W programie powinno się też opisać „tryb powoływania i zasady działania komisji konkursowych do opiniowania ofert w otwartych konkursach ofert”. Organizacje mają więc współtworzyć zasady, na jakich rozstrzygane będą konkursy.

Wreszcie w programie zapisuje się pulę środków dla organizacji („wysokość środków przeznaczanych na realizację programu”).

Konsultacje nie tylko programów

Programy nie są jedynymi dokumentami, nad którymi powinni pochylać się wspólnie przedstawiciele administracji z przedstawicielami organizacji pozarządowych. Ustawa wskazuje też na potrzebę konsultowania aktów normatywnych „w dziedzinach dotyczących działalności statutowej (...) organizacji”. 

Ponadto samorząd powinien ustalić, w jaki sposób będzie omawiał z trzecim sektorem swoje projekty.

art. 5 ust. 5
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określa, w drodze uchwały, szczegółowy sposób konsultowania z radami działalności pożytku publicznego lub organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 projektów aktów prawa miejscowego w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych organizacji.

Dialog w i z ustawą o pożytku

Ustawa o pożytku wymusza dialog z organizacjami pozarządowymi na różne sposoby. Nakazuje uchwalać programy współpracy. Wskazuje na potrzebę konsultacji aktów prawa (i potrzebę uregulowania samego procesu takiego konsultowania). Tworzy ciała, w ramach których odbywa się debata (o radach pożytku pisaliśmy w jednym z poprzednich odcinków cyklu).

Wypracowano wcale nie ubogi arsenał środków do prowadzenia dialogu, a w kolejnych nowelizacjach ustawy widać namysł nad ich doskonaleniem. Co więcej, proces się nie zatrzymał – próby przeniesienia dialogu na jeszcze wyższy poziom trwają. Wykorzystanie zawartych w ustawie o pożytku narzędzi jest już sprawą odrębną i wciąż się chyba tego uczymy. Obie strony.

 

 


Jak przestrzegać prawa w NGO, jakie przepisy są ważne dla NGO – dowiesz się w serwisie poradnik.ngo.pl.
źródło: inf. własna poradnik.ngo.pl
data publikacji: 2018-10-08
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!